Wyobraź sobie, że Netflix kaze sobie płacić 2 000 zł miesięcznie. Nie możesz zrezygnować — bo grozi za to komornik. W zamian platforma co chwilę się zacina, nie ma tam żadnych nowych filmów, na infolinii słyszysz że dostaniesz dostęp do konta dopiero za 40 lat — o ile platforma wcześniej nie zbankrutuje. Dokładnie tak działa subskrypcja w ZUS.
⚠️ Disclaimer: satyryczny manifest wolnorynkowy
Spotify premium możesz anulować w każdej chwili. Wystarczy jedno kliknięcie i jesteś wolny. W ZUS nie ma "anuluj". Jest za to artykuł 271 Kodeksu Karnego Skarbowego, komornik i oprocentowane zaległości. Jedyna subskrypcja na świecie, z której nie możesz zrezygnować nawet jeśli jesteś pewien, że oferuje Ci gorsze warunki niż mogłbyś sam osiągnąć na rynku.
💬 Regulamin subskrypcji ZUS (wersja szczera)
Składka zdrowotna od dochodu (pozostałość Polskiego Ładu z 2022 roku) to de facto drugi podatek dochodowy. Wystawiasz większą fakturę bo ciężko pracowałeś? ZUS zaciera ręce i zabiera procent Twojego sukcesu. W zamian nie dostajesz lepszego lekarza ani krótszej kolejki. Płacisz więcej za to samo. To haracz za bycie dobrym w swoim zawodzie.
Twoja mała firma kalkuluje każdą złotówkę na licencję, prąd, księgową. ZUS utrzymuje sieć reprezentacyjnych budynków, zatrudnia kilkanacie tysięcy pracowników i wdraża systemy informatyczne których koszty przypominają budżety programów kosmicznych.
🏢 ZUS w liczbach (dane publiczne)
Gdybyś te same pieniądze co wpłacasz do ZUS inwestował na rynku kapitałowym przez 30 lat, przy historycznej stopie zwrotu ETF-ów na MSCI World (ok. 7% p.a.), miałbyś kapitał ktory generuje pasywny dochód przewyższający emeryturę z ZUS od 3 do 10 razy. To nie spekulacja. To matematyka.
System repartycyjny działa dopóki jest więcej pracujących niż emerytów. W 1990 roku było prawie 5 pracujących na 1 emeryta. Dziś jest 1,9. Za 30 lat będzie ok. 1,3. Matematycznie system nie przetrwa w tej formie. Każdy to wie. Rządy to wiedzą. Nikt nie ma politycznej woli zrobić z tym coś właściwego bo wyborcy również to wiedzą i też nie chcą słuchać.
Przelicz ile oddajesz i ile mógłbyś zbudować samodzielnie. Wynik będzie niekomfortowy.
Co oddajesz vs co mógłbyś mieć
Łączne składki przez lata pracy
– zł
Tyle pieniędzy fizycznie oddasz do ZUS.
Kapitał gdybyś inwestował sam
– zł
Procent składany przez te same lata. Bez gwarancji — ale z historią po swojej stronie.
Różnica (to zostaje w systemie a nie u Ciebie)
– zł
Koszt oportunistyczny wpłacania do ZUS zamiast inwestowania samemu.
Miesięczna renta z własnego kapitału (przez 20 lat)
– zł/mies.
Gdybyś wypłacał kapitał przez 20 lat. Porównaj z emeryturą ZUS.
Mieszkania za 350 000 zł które mógłbyś kupić
– mieszkań
Przy średniej cenie mieszkania 350 000 zł. Dla perspektywy.
🏆 Standardowy wynik (pełny ZUS, 30 lat)
ZUS się nie zlikwiduje przez to, że narzekamy na forach. Można jednak zrobić coś bardziej produktywnego: zbudować własny system emerytalny obok.
Formalnie nie — państwo zawsze może dopłacić do Funduszu Ubezpieczeń Społecznych z budżetu. Robione to co roku: FUS co roku dostaje transfery z budżetu państwa. Ryzyko: nie bankructwo, ale coraz niższe świadczenia.
Nie — jeśli prowadzisz działalność. Można zminimalizować (Mały ZUS Plus), skorzystać z ulg na start, lub przejść na umowę o pracę gdzie składki płaci pracodawca (ale z brutto). Brak składek = brak ubezpieczenia i brak stażu.
OFE (Otwarte Fundusze Emerytalne) działały od 1999 roku. Były kontami kapitałowymi które inwestowały na giełdzie. W 2013 roku rząd przeniósł obligacje z OFE do ZUS (zysk w budżecie, strata dla przyszłych emerytów). Działają nadal w okrojonej formie ale są opcjonalne.
ETF (Exchange Traded Fund) to fundusz inwestycyjny notowany na giełdzie. ETF na S&P 500 lub MSCI World kupuje setki akcji spółek. Ryzyko: fluktuacje rynkowe. Historycznie w długim terminie (20+ lat): pozytywna stopa zwrotu. Nie jest gwarantowany jak lokata — ale ma wyższy oczekiwany zwrot.