Firma ma gorszy miesiąc. Zleceń brak. Szef nie chce zwalniać — bo odprawy kosztują. Dlatego wchodzi na salę i mówi: "Proszę o wolontarystyczne wzięcie urlopu bezpłatnego na najbliższe dwa miesiące. Kto nie weźmie, niech się zastanowi nad swoją przyszłością tutaj." Stop. To jest nielegalne. Art. 174 § 1 Kodeksu Pracy: Pracodawca może udzielić pracownikowi urlopu bezpłatnego na jego pisemny wniosek. Trzy słowa, które zmieniają wszystko: NA JEGO WNIOSEK. Nie na wniosek pracodawcy. Nie z inicjatywy firmy. Na twój pisemny wniosek — i tylko twój.
Przepis jest jednoznaczny, ale praktycy prawa pracy widzą go nagminnie łamanego. Co robi firma: Drukuje gotowy wniosek urlopowy i kładzie pracownikowi na biurku. Pyta czy 'zgadza się wziąć wolne'. Jeśli pracownik podpisuje — to już jest jego wniosek. Czyli formalnie wszystko zgodnie z prawem. Dlatego kluczowe jest: NIE PODPISUJ NICZEGO bez przeczytania. Jeśli pracodawca sam wypełnił wniosek urlopowy i ty go podpisałeś — wniosek pochodzi formalnie od ciebie. Sąd Pracy może uznać, że skoro podpisałeś — zgadzasz się. Co możesz zrobić gdy szef 'prosi' o urlop bezpłatny: 1. Odmów podpisania jakiegokolwiek dokumentu 2. Poproś o pisemne polecenie, że firma nie ma dla ciebie pracy 3. Żądaj wynagrodzenia przestojowego na podstawie art. 81 KP
Nie podpisuj — i powiedz dlaczego
Gdy szef prosi o podpisanie wniosku o urlop bezpłatny: Możesz powiedzieć spokojnie: "Na podstawie art. 174 § 1 Kodeksu Pracy urlop bezpłatny może być udzielony wyłącznie na mój pisemny wniosek. Nie składam takiego wniosku. Jestem gotowy do pracy. Jeżeli firma nie ma dla mnie zajęcia, przysługuje mi wynagrodzenie przestojowe na podstawie art. 81 KP." Nie musisz tego mówić agresywnie. Wystarczy spokojnie, pisemnie — mailowo. Masz wtedy dowód na wypadek późniejszego sporu.
Sprawdź swoją poduszkę finansową w kalkulatorze
Ile miesięcy przeżyjesz bez przychodu? Wpisz miesięczną fakturę w <a href="/">kalkulatorze faktury B2B</a> i sprawdź netto po podatkach. Pełna tabela etat vs B2B: <a href="/etat-czy-b2b">porównanie 2026</a>.
Jeśli podpiszesz wniosek o urlop bezpłatny i za 2 miesiące firma cię zwolni — czas urlopu bezpłatnego nie wlicza się do stażu pracy. Nie tracisz prawa do zasiłku dla bezrobotnych, ale: — Nie nabywacie prawa do urlopu wypoczynkowego za czas urlopu bezpłatnego — Składki ZUS nie są płacone przez pracodawcę przez ten czas (chyba że sam opłacasz dobrowolnie) — W niektórych przypadkach może to obniżyć podstawę wymiaru zasiłku macierzyńskiego Rozwiązanie: jeśli firma naprawdę nie ma dla ciebie pracy i rozważasz dalszą przyszłość — lepszą opcją może być złożenie wypowiedzenia z zachowaniem okresu wypowiedzenia i wnioskowanie o zasiłek dla bezrobotnych niż 2 miesiące bez ZUS i bez możliwości poszukiwania pracy.
Nie. Art. 174 § 1 KP jednoznacznie: urlop bezpłatny 'na jego (pracownika) pisemny wniosek'. Pracodawca nie ma prawa wymusić urlopu bezpłatnego ani nakłaniać do niego pod groźbą zwolnienia. Nakłanianie pod groźbą może być potraktowane jako mobbing (art. 94³ KP).
Nic — jeśli odmowa jest spokojna i merytoryczna. Pracodawca nie może zwolnić pracownika wyłącznie za odmowę wzięcia urlopu bezpłatnego. Byłoby to zwolnienie bez uzasadnienia lub z uzasadnienia niezgodnego z prawem — podstawa do powództwa o przywrócenie do pracy lub odszkodowania.
60% wynagrodzenia zasadniczego, ale nie mniej niż minimalne wynagrodzenie za pracę (4 666 zł brutto w 2026 r.). Jeśli twoja pensja zasadnicza wynosi 6 000 zł brutto — przestojowe to 3 600 zł. Ale jeśli 60% < 4 666 zł — dostajesz minimalną krajową.
Artykuł ma charakter edukacyjny. W razie konfliktu z pracodawcą skonsultuj się z Państwową Inspekcją Pracy lub prawnikiem.